О‘ZBEKISTONDA MAHALLIY BOSHQARUV VA O‘ZINI O‘ZI BOSHQARISH: QONUNCHILIK MODELI EVOLYUTSIYASI VA KONSEPTUAL ANIQLIK MUAMMOSI
Kalit so‘zlar:
mahalliy boshqaruv, mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish, fuqarolar o‘zini o‘zi boshqaruvi, mahalla, mahalliy vakillik organlari, hokim, ommaviy hokimiyat, desentralizatsiyaAnnotatsiya
Ushbu maqolada O‘zbekiston Respublikasida mahalliy o‘zini o‘zi boshqarishning normativ modeli evolyutsiyasi tadqiq etilgan, shuningdek, uning zamonaviy konstitutsiyaviy modernizatsiya sharoitida mahalliy davlat boshqaruvi bilan o‘zaro munosabati batafsil tahlil qilingan. Rasmiy-yuridik, tarixiy-huquqiy, qiyosiy-huquqiy va tizimli-tarkibiy metodlarni qo‘llash asosida amaldagi qonunchilikda muhim institutsional hamda terminologik nomuvofiqliklar mavjudligi aniqlangan. Xususan, fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarini rasman faqat fuqarolik jamiyati institutlari qatoriga kiritish hamda amalda ularga aniq ifodalangan ommaviy-hokimiyat vakolatlarini berish o‘rtasidagi ziddiyat ta’kidlangan, bunda ular tomonidan qabul qilinadigan qarorlar tegishli hududda majburiy xususiyatga ega bo‘ladi. Shu bilan birga, mahalliy davlat hokimiyati organlarining oraliq huquqiy maqomi o‘rganilib, ular tizimida vakillik va hokimlarning Xalq deputatlari kengashlari oldidagi gorizontal hisobdorligi elementlari kuchayib borayotgani ko‘rsatilgan. Tadqiqot natijasida mahalliy boshqaruvni keng qamrovli umumiy kategoriya sifatida tushunish asoslab berilgan. Konseptual noaniqlikni bartaraf etish maqsadida uning tashkiliy-huquqiy shakllarining to‘laqonli mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish, nisbiy mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish va joylarda davlat boshqaruvidan iborat uch bo‘g‘inli tasnifi taklif etilgan. Ushbu shakllarni farqlashning aniq mezonlari va tushunchaviy apparatni takomillashtirish bo‘yicha amaliy takliflar ishlab chiqilgan, shu jumladan, mahallaning alohida ommaviy-huquqiy tabiatini qonunchilikda mustahkamlash zarurati asoslab berilgan.
