MARKAZIY OSIYODA ICHIMLIK SUVI TANQISLIGI TAHDIDI
Kalit so‘zlar:
Markaziy Osiyo, suv xavfsizligi, transchegaraviy suv oqimlari, Orol dengizi, iqlim o‘zgarishi, xalqaro suv huquqi, suvga bo‘lgan huquq, suv resurslarini boshqarishAnnotatsiya
Ushbu maqolada Markaziy Osiyoda tobora ortib borayotgan ichimlik suvi tanqisligi ekologik, demografik, qishloq xo‘jaligi va boshqaruv chegaralarini kesib o‘tuvchi ko‘p qirrali muammo sifatida ko‘rib chiqilgan. Muallif mintaqaviy suv inqirozi shunchaki texnik masala emas, balki jamoat salomatligi, ijtimoiy barqarorlik va mintaqaviy xavfsizlik uchun tizimli tahdid ekanini ta’kidlagan. Tadqiqotda Orol dengizi fojiasidan tarixiy ogohlantirish sifatida foydalangan holda Amudaryo va Sirdaryo havzalaridagi bugungi tanqislik muzliklarning erishi kabi iqlim o‘zgarishlari hamda eskirgan irrigatsiya modellari singari institutsional kamchiliklar tufayli yuzaga kelayotgani ko‘rsatib berilgan. Transchegaraviy oqimlarga o‘ta bog‘liq bo‘lgan quyi oqim davlati – O‘zbekistonga e’tibor qaratilib, mintaqaviy huquqiy asoslarning rivojlanishi, suv taqsimoti mexanizmlari va suv-energetika bog‘liqligi tahlil qilingan. Shuningdek, O‘zbekistonning ichki siyosatidagi so‘nggi o‘zgarishlar, xususan, yangi Suv kodeksi, infratuzilmani modernizatsiya qilish hamda “Suv va salomatlik to‘g‘risida”gi protokolga qo‘shilishi baholangan. Nihoyat, suvdan foydalanish imkoniyatlari xalqaro inson huquqlari me’yorlari nuqtayi nazaridan ko‘rib chiqilib, samaradorlikni oshirishga qaratilgan islohotlar bilan bir qatorda huquqiy himoya yondashuvi ham qo‘llab-quvvatlangan. Muallif Markaziy Osiyoning kelajakdagi barqarorligini ta’minlash milliy qonunchilikni jadal takomillashtirish hamda havza miqyosida yagona hamkorlikni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha parallel sa’y-harakatlarni talab etadi, degan xulosaga kelgan.
