ЎЗБЕКИСТОН РЕСПУБЛИКАСИ ЖИНОЯТ ЖАРАЁНИДА ТЕРГОВ ҲАРАКАТЛАРИ ИНСТИТУТИ РИВОЖЛАНИШИНИНГ ЗАМОНАВИЙ ТУШУНЧАСИ, МОҲИЯТИ ВА ДИНАМИКАСИ (YURIDIK FANLAR AXBOROTNOMASI, 2026)
Мақолада тергов ҳаракатлари институтининг замонавий тушунчаси, моҳияти ва хусусиятлари масалалари кўриб чиқилган. Ўзбекистон Республикасида бутун норматив-ҳуқуқий базани ислоҳ қилишга асос бўлувчи жиноят жараёнида тергов ҳаракатлари институтининг моҳияти ҳамда мамлакат суд-ҳуқуқ тизимини модернизациялаш ва эркинлаштириш назариясини ўрганишнинг методологик асослари кўриб чиқилган. Кўриб чиқилаётган масалаларнинг хулосалари ва таҳлили тадқиқотнинг эмпирик асосига таянилган бўлиб, унга 500 нафар суриштирувчи, Ички ишлар вазирлиги терговчилари, Бош прокуратура, жиноят судьялари ва ҳуқуқшуносларнинг социологик сўров натижалари, шунингдек, Тошкент шаҳар Жиноят судининг архивида 1000 та жиноят ишини ўрганишдан олинган материаллар таҳлили киритилган. Бундан ташқари, ўн йил давомида (2010–2021) жиноятчилик қайдномалари бўйича статистик маълумотлар таҳлили амалга оширилди. Мақолада бугунги кунда жиноят-процессуал ҳуқуқи ва криминалистика назарияси нуқтаи назаридан ноаниқ маъно берилган «тергов ҳаракати» муассасаси тушунчаси кўриб чиқилиб, тергов ҳаракатлари таснифи келтирилган. Мақолада жиноят процессида тергов ҳаракатлари институтининг ривожланиш динамикаси, қонунчилик ва уларнинг рўйхатига «тезкор тергов ҳаракатлари» атамасини киритиш билан боғлиқ масалалар, шунингдек, терговчига далилларни тақдим этишда жараён иштирокчилари учун тенг шароитлар яратиш муаммолари кўриб чиқилади. Бундан ташқари, гувоҳлар ёрдамида жиноятни бартараф этиш зарурати ва тергов ҳаракатларининг тактикаси ўрганилади.