O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASIDA ONLAYN VA ELEKTRON ARBITRAJ QONUNCHILIGINI TAKOMILLASHTIRISH MASALLARI VA ULARNING QARORLARINI IJRO ETISH (YURIDIK FANLAR AXBOROTNOMASI, 2026)
Maqolada onlayn arbitrajdan foyda ko‘rish mumkin bo‘lgan turli holatlarni aniqlash uchun “past qiymat” tushunchasidan foydalanilgan. Bu sud xarajatlari bo‘lib, ular so‘ralgan huquqiy himoya vositasi da’vogarga keltirishi mumkin bo‘lgan iqtisodiy foydaga mos kelmaydi. Nazariy bashoratlarga muvofiq, hozirda mavjud ODR sxemalari OArb potensiali onlayn tuzilgan iste’mol shartnomalaridan kelib chiqadigan nizolardan tashqariga chiqadi, degan taxminni tasdiqladi. Kam qiymatli B2B nizolariga kelsak, bunday nizolarni ODR sohasidagi kelajakdagi tartibga solish tashabbuslariga kiritish uchun uchta aniq siyosiy sabablar keltirildi. Birinchi sabab (kichikroq) korxonalar ishtirokidagi tijorat nizolariga taqiqlovchi sud xarajatlari teng darajada ta’sir ko‘rsatishi edi. Ikkinchi sabab tijorat tomonlari o‘rtasidagi ko‘plab shartnomaviy munosabatlarda iste’molchi va savdogarlar o‘rtasidagi shartnoma munosabatlariga o‘xshash kuch nomutanosibligini ko‘rsatishini kuzatishdan kelib chiqdi. Nihoyat, e-tijorat operatsiyalari kontekstida sotuvchiga xaridor shaxsini aniqlash ko‘pincha qiyin bo‘lishi ta’kidlab o‘tildi.